Rapportage Beethoven medio 2026

Twee keer per jaar geven we een tussenstand op de implementatie van het Beethoven Regioplan Zuid-Holland. Dit is de derde rapportage, medio 2026. Deze rapportage geeft een algemene indruk van de voortgang en in meer detail de voortgang per actielijn. De rapportage sluit af met een vooruitblik.

Algemene voortgang

De chipsector maakt grote sprongen, zowel wereldwijd als Europees als binnen Nederland. Dit gaat gepaard met ongekende investeringen in AI, de ontwikkeling van fotonische chips en quantumtech, disrupties in toeleverketens en nieuwe toepassingen in o.a. defensie. De dynamiek van deze techsector staat centraal in de recent gepubliceerde Semicon Visie 2035.[1] Hierin zet het kabinet de koers uit om een leidende rol te (blijven) spelen in de mondiale halfgeleiderketen. Want “de halfgeleiderindustrie is onmisbaar voor onze samenleving, onze economie en onze geopolitieke weerbaarheid.”

Een volledig hoofdstuk in de Semicon Visie 2035 is gericht op talent, met het Nationaal Versterkingsplan Microchiptalent (‘Beethoven’) als meerjarige inzet. Daarmee is dit programma stevig ingebed in de gezamenlijke inzet van kabinet en chipsector voor de komende jaren.

Specifiek voor Beethoven Zuid-Holland staat het programma na anderhalf jaar goed op de rails. Beethoven wordt gezien als good-practice van samenwerking in de regio, zowel binnen de waaier (mbo/hbo/wo) als tussen onderwijs en werkveld. Het programma staat bestuurlijk hoog op de agenda en is integraal onderdeel geworden van de bredere inzet van de Human Capital Agenda. Ook speelt de samenwerking van Beethoven Zuid-Holland een rol in het denken over campusontwikkeling in Zuid-Holland en het recent ondertekende samenwerkingsakkoord voor de Mechatronica Innovatie Campus Schiedam (MICS).

De samenwerking met het werkveld groeit. Stichting HiDelta zit als koepel van high-tech maakbedrijven in Zuid-Holland dicht op het vuur en speelt als host van het Semicon Learning Point een belangrijke rol in het programma. Op het Zuid-Holland Industrie Event (100 bedrijven, 1.400 bezoekers) stond Beethoven prominent op het programma, onder meer met een keynote van ASML-commissaris Karien van Gennip en een panelgesprek met drie toonaangevende techbedrijven uit Zuid-Holland. Daarnaast zijn afgelopen maanden stappen gezet met de Provincie Zuid-Holland en InnovationQuarter om het regionale netwerk van quantum- en semiconbedrijven in Zuid-Holland te vormen, onder de naam QUST. Op alle onderdelen van het programma is contact met techbedrijven uit onze regio, zoals Hittech, Boers&Co, Batenburg, Siemens en Nearfield.

Hoewel het programma nog geen anderhalf jaar loopt komt de monitoring en evaluatie van deze eerste fase al op gang. Voor de zomer zijn de eerste monitoringsactiviteiten gepland (werkbezoek van Hans de Jong in februari en peer review op 2 juni). Daarnaast moeten de herijkte plannen voor de tweede subsidieperiode worden opgesteld, afgestemd en ingediend. Naast uitvoering van de plannen wordt er dus volop teruggeblikt en vooruitgekeken.

De drie programmalijnen zijn goed neergezet, met projectleiders en werkgroepen die intensief samenwerken. Enkele highlights van afgelopen periode:

-            De feestelijke opening van de Beethoven-cleanroom op 25 maart, door de burgemeester van Delft Alexander Pechtold en De Haagse Hogeschool-voorzitter Elisabeth Minnemann. Met ruim 140 gasten, mini-colleges van ASML en TU Delft en aansluitende cleanroom-workshops van o.a. de Leidse Instrumentmakers School.

-            De vliegende start van het Semicon Learning Point, met 15 onderwijspartners en een subsidiebeschikking van 28 pagina’s. Naast een SLP-programmamanager zijn een opleidingskundige en een accountmanager aangesteld, is de LLO-werkgroep van start gegaan, is de eerste aanvraagronde ontwikkelsubsidie doorlopen, zijn de eerste cursussen gestart en was het SLP prominent aanwezig op het Zuid-Hollands Industrie Event.

-            Het 125-jarig jubileum van de Leidse Instrumentmakers School, waar niet alleen het roemrijke verleden van deze vakschool centraal stond, maar ook de plannen voor de nationale opschaling van precisietechniek. Daarmee was het een mooie illustratie van de bijdrage die de LIS aan Beethoven levert én van het strategische belang van Beethoven voor de LIS en andere onderwijsinstellingen.

Een uitgebreider overzicht van de voortgang per actielijn volgt hieronder.

Voortgang actielijn 1

Deze actielijn is gericht op het opschalen van het bekostigde techniekonderwijs en daarmee het opleiden van minimaal 1.000 extra studenten tot 2030 (mbo, hbo en wo samen). Belangrijke elementen zijn afgestemde werving, doorontwikkeling van bestaande opleidingen, opzetten van semicon-minoren, het starten van nieuwe opleidingsvarianten en een verkenning naar een hbo-wo techniekpropedeuse.

-            Op studentwerving lopen drie activiteiten met een overkoepelende werkgroep voor coördinatie en kennisuitwisseling.

o   De mbo-instellingen werken aan gezamenlijk mbo-campagnemateriaal voor de chipsector. In dit kader is een serie korte films in ontwikkeling onder de titel ‘Zit daar een chip in?’, met als doel de wereld achter de halfgeleiderindustrie dichter bij studiekiezers en hun ouders te brengen. Deze video moet dienen als basis voor verdere uitrol en mogelijke gezamenlijke campagne-inzet

o   Binnen het hbo is landelijk, samen met alle betrokken Beethoven-hbo-instellingen, de campagne Study Tech in NL ontwikkeld, een combinatie van een social media campagne met een campagnewebsite en fysieke aanwezigheid op beurzen. Deze campagne, met name gericht op potentiële bachelorstudenten, is in november live gegaan in Italië, Spanje, Portugal en Turkije.  De instellingen zien nu structureel verkeer binnenkomen op hun instellingswebsite via Study Tech in NL. Op dit moment wordt er gewerkt aan optimalisaties, zoals het verbeteren van de journey, content en opvolging, om de resultaten van de campagne verder te verbeteren.

o   Ook de wo-instellingen, onder de gezamenlijke noemer Hightech Universities of the Netherlands, werken landelijk samen aan een vergelijkbare internationale campagne. De HBO en WO campagnes zijn op elkaar afgestemd, en verwijzen waar nodig naar elkaar. De WO campagne is op 1 september live gegaan in Italië, Spanje en Indonesië. In de eerste maanden is intensief gewerkt aan het optimaliseren van de campagne-uitingen. Ook is een peer-to-peer mogelijkheid aan de campagne toegevoegd, waardoor geïnteresseerden online kunnen chatten met huidige studenten.  Nu de basiscampagne naar tevredenheid loopt, wordt gewerkt aan nieuwe content en aanvullende middelen die nodig zijn om de conversie van lead tot daadwerkelijke inschrijving te ondersteunen, zoals bijvoorbeeld een webinar over carrièreopties na de studie. De samenwerking binnen deze campagne is genomineerd voor een EUPRIO award (European Association of Communication Professionals in Higher Education).

-            Na de lancering van de nieuwe bachelor Applied Computer Science en de masterspecialisatie Next Level Engineering aan De Haagse Hogeschool is hard gewerkt aan een derde nieuwe opleidingsvariant: Electrical and Electronic Engineering. Deze zal komende september starten en de aanmeldcijfers zien er positief uit.

-            De Universiteit Leiden start komende september met haar nieuwe opleiding High-Tech Innovation. Deze specialisatie, bedoeld voor studenten MSc Chemistry, Physics, Astronomy, Mathematics en Computer Science, heeft als doel de instroom naar de bèta/techniek te verhogen en de aansluiting met o.a. de chipsector te versterken. De opleiding start per september 2026. De voorbereidingen voor een industry advisory board zijn in gang gezet. Vanuit gedeeld programmamanagement van Universiteit Leiden en de LIS wordt de samenwerking tussen mbo en wo versterkt.

-            TU Delft en Hogeschool Inholland zijn gestart met de nieuw ontwikkelde semicon-minors. Deze zijn afgelopen maanden ontwikkeld met subsidie van Beethoven Zuid-Holland en stellen een brede groep studenten in staat om zich te specialiseren in semicon.

-            De ROC’s en LIS hebben samengewerkt in de ontwikkeling van een nieuw keuzedeel ‘introductie tot de semicon-industrie’, dat naar verwachting op korte termijn wordt goedgekeurd door SBB en per voorjaar 2027 in heel Nederland kan worden aangeboden. Ook hebben de scholen samen geïnvesteerd in de opleiding Technicus Engineering, bijvoorbeeld op curriculum-inhoud en de contacten met het werkveld. Een mooi voorbeeld van deze intensivering zijn de twee vacatures voor docenten met chip-expertise die mboRijnland onlangs heeft uitgezet, vooruitlopend op het aanbieden van de keuzedelen ‘cleanroom’ en ‘introductie semicon’. De werving voor de diverse opleidingen laat resultaat zien, al is het op basis van eerste aanmeldcijfers nog lastig voorspellen hoe de instroom zich precies ontwikkelt. De LIS ziet, mede als gevolg van nieuwe communicatiekanalen naar studenten, een voorlopige stijging van 30% in de aanmeldcijfers per begin mei. ROC Mondriaan ziet in de instroomforecast circa 60 extra studenten mechatronica.

-            In maart is door de mbo-partners een start gemaakt met het organiseren van de Beethoven Student Challenge voor mbo studenten in oktober 2026. Doel van deze -in principe jaarlijkse- challenge is het opdoen van technische expertise, het profileren van de halfgeleiderindustrie als werkveld en het stimuleren van samenwerking binnen Zuid-Holland.

-            Voor de hbo-wo techniekpropedeuse is een verkenning in de afrondende fase, deze wordt na de zomer bestuurlijk besproken. Daarin wordt de haalbaarheid van een geïntegreerd programma beschreven én gekeken naar bredere opties voor samenwerking in de waaier, bijvoorbeeld via studievoorlichting, begeleiding en doorstroomtrajecten. Een uitdaging daarbij is de aanhoudende forse groei bij de TUD-bachelor werktuigbouwkunde, inmiddels richting de 1.000 eerstejaars, wat de noodzaak van hbo-wo samenwerking benadrukt, maar flinke druk legt op het team.

-            Een belangrijke randvoorwaarde voor alle studentengroei is de beschikbaarheid van voldoende studentenhuisvesting. Beethoven Zuid-Holland werkt hierop samen met de Verstedelijkingsalliantie, bestaande uit de Provincie, MRDH, EBZ en gemeentes. In januari is een werkbijeenkomst georganiseerd en op 4 juni is een tweede werkbijeenkomst om te komen tot een regionale agenda op studentenhuisvesting, inclusief ambitieuze bouwopgave. Het belang van studentenhuisvesting is ook benadrukt in een position paper aan gemeentes, als input op de collegeformaties sinds maart.

-            Binding van (internationaal) talent aan de Nederlandse arbeidsmarkt heeft de aandacht binnen Beethoven. Samen met het Human Capital Agenda deelakkoord Internationaal Talent is een onderzoek gedaan naar de stayrate in onze regio. Met Platform Talent voor Technologie wordt ook landelijke monitoring gedaan op stayrate. Op dit thema is ook een eerste pilot gedaan door De Haagse Hogeschool, met het programma Career Ready Connect. Dit initiatief ondersteunt studenten bij arbeidsmarktoriëntatie, netwerkvorming en de overgang van studie naar werk, in samenwerking met regionale werkgevers. Via een digitaal en interactief leerplatform ontwikkelen studenten vaardigheden op het gebied van professionele profilering, loopbaanvoorbereiding, netwerken en culturele competenties. We bekijken hoe de positieve ervaringen met deze stayrate-pilot kunnen worden verbreed naar meer opleidingen.

-            De laatste werkgroep binnen deze actielijn is gericht op het ontwikkelen van een viertal Massive Open Online Courses (MOOCs), als online micromaster gericht op de semicon. TU Delft is de voorbereiding gestart. Een knelpunt is de beschikbaarheid van collega’s uit de diverse faculteiten, omdat diezelfde experts momenteel met de semicon-minor bezig zijn. Daarom is besloten om in 2026 te starten met een intro-MOOC en de overige MOOCs in 2027 te ontwikkelen.

Voortgang actielijn 2

Deze actielijn is gericht op het samenbrengen van professional education (LLO), gericht op 1.500 trajecten en daarmee 1.000 extra technici (mbo, hbo en wo samen). Daarmee richten we ons zowel op bijscholing binnen de chipsector als op omscholing naar de chipsector.

-            De om- en bijscholing van werkenden en werkzoekenden is een belangrijk onderdeel van Beethoven Zuid-Holland. Afgelopen halfjaar is deze programmalijn opgestart onder de noemer Semicon Learning Point. Stichting HiDelta is penvoerder.

-            Op 18 december is de LLO-beschikking voor onze regio ontvangen. Hieraan ging een intensief traject vooraf, met complexe vraagstukken rond staatssteun en governance. In goed overleg met RVO en de ministeries van EZK en OCW zijn we tot een werkbare oplossing gekomen. Het resultaat mag er zijn: Maar liefst 15 onderwijsinstellingen in Zuid-Holland zijn door de minister aangewezen als aanbieders van een Dienst van Algemeen Economisch Belang. Daarmee ontstaat de mogelijkheid om staatssteun te geven voor het ontwikkelen en verzorgen van LLO-trajecten en daarmee het om- en bijscholen van werknemers in de chipsector. In de eerste subsidieperiode is in totaal 1.8 miljoen euro beschikbaar voor dit onderdeel van Beethoven.

-            Afgelopen maanden is in de bemensing van het Semicon Learning Point voorzien, met de aanstelling van een programmamanager, opleidingskundige en accountmanager. Daarmee is actielijn 2 op volle sterkte.

-            Uniek is dat we in onze regio alle relevante onderwijsaanbieders samenbrengen in het Semicon Learning Point, met een level playing field tussen private en publieke onderwijsinstellingen. Naast intensieve onderlinge afstemming en vraagarticulatie is er subsidie voor onderwijsontwikkeling en subsidie voor deelnemerskosten. Ook werken we samen op een tweetal projecten, gericht op leerpaden en onbenut talent.

-            In maart was de eerste ronde voor het aanvragen van ontwikkelsubsidie. Hier is vooraf een procedure en set criteria voor opgesteld. Er zijn in deze eerste ronde zeven aanvragen voor ontwikkelsubsidie ingediend. Die zijn door het SLP-team beoordeeld en van een toekenningsadvies voorzien. De Stuurgroep heeft dat advies overgenomen, waarna RVO de subsidiebedragen in de betreffende beschikkingen ophoogt. Alle aanvragen zijn (deels) toegekend. De inschatting is dat met deze trajecten enkele honderden LLO-deelnemers kunnen worden opgeleid, bijvoorbeeld met de cursus New Product Introduction van Mikrocentrum, of de cleanroom-trainingen bij De Haagse Hogeschool.

-            Op basis van de ervaringen in deze eerste ronde zijn de criteria iets verduidelijkt en zal voor de zomer een tweede aanvraagronde zijn. In overleg met de LLO-werkgroep, stuurgroep en RVO bekijken we de mogelijkheden om een gedeelte van de deelnemerssubsidie te benutten voor extra ontwikkelsubsidie; hierover volgt na de zomer besluitvorming.

-            Deze periode is een SLP-klankbordgroep gestart met techbedrijven uit regio Zuid-Holland. Met deze bedrijven zijn de SLP-activiteiten besproken. Ook is met deze bedrijven een start gemaakt met het opstellen van een opleidingsmatrix, als instrument om leerpaden te formuleren en het cursusaanbod meer samenhang te geven.

-            Het cursusaanbod is samengebracht in het SLP-portal, een database op de website van HiDelta. Hierin kunnen het SLP en de onderwijsinstellingen cursusinformatie beschikbaar stellen en kunnen bedrijven eenvoudig overzicht krijgen van het beschikbare LLO-aanbod. De portal is gelanceerd tijdens ZIE 2026, waar het Semicon Learning Point op de bedrijvenmarkt aanwezig was met een paviljoen. Het portal wordt gekoppeld aan de nationale website van het ChipNL Competence Centre en we bespreken momenteel de raakvlakken met de LLO-inzet van PhotonDelta en QuantumDelta.

-            Verder zijn de individuele onderwijsinstellingen volop bezig met hun LLO-aanbod. Inholland werkt aan het versterken van Inholland Academy en LIS had een mijlpaal met de lancering van LIS voor Werkenden (met o.a. een podcastserie ‘maakkracht’, een bedrijvendag en een eerste cohort in de cursus NPI-engineer). Het Expertise Centrum Precisietechniek start met een mbo-3 traject mechatronica. ROC Mondriaan wil vanaf de zomer haar keuzedelen rond ‘embedded design’ en ‘industriële robotica’ modulariseren en als LLO-trajecten aanbieden. En de mbo-, hbo- en wo-onderwijsinstellingen in Den Haag werken samen in de Hague Applied AI Campus (HAAI), waarin ze projecten en trainingen op het gebied van AI bundelen.

Voortgang actielijn 3

Deze actielijn draait om gezamenlijke initiatieven die de andere actielijnen ondersteunen: de ontwikkeling van een educatie-cleanroom in Delft en de start van een serie Learning Communities. Het zijn twee onderdelen die als geen ander draaien om mbo-hbo-wo samenwerking in de regio.

Learning Communities

-            De Learning Communities binnen het Beethoven-programma richten zich op het ontwikkelen van een toekomstbestendig ecosysteem voor de halfgeleidersector, waarin onderwijs, onderzoek, overheid en bedrijfsleven structureel samenwerken aan maatschappelijke en technologische vraagstukken. De communities zijn opgezet als transdisciplinaire leeromgevingen waarin studenten uit mbo, hbo en wo samenwerken aan complexe praktijkvraagstukken op het gebied van onder andere robotics, drones, critical raw materials en space engineering, stuk voor stuk thema’s die relevant zijn voor de halfgeleidersector en het talent dat we hiervoor opleiden. Hierbij staat systeemdenken centraal: studenten leren niet alleen technische oplossingen ontwikkelen, maar ook omgaan met ketensamenwerking, duurzaamheid, maatschappelijke impact en innovatie onder onzekere omstandigheden.

-            Medio 2025 is gestart met het vormgeven van Learning Communities via een inventarisatie van thema’s en partners. In de eerste fase van het programma is vooral ingezet op de opbouw van de communities, het verbinden van partners en het betrekken van studenten. Inmiddels is een stevig ondersteunend netwerk ingericht binnen het Learning for Life Centre van TU Delft, met programmamanagement, communitycoördinatoren, onderwijsontwikkelaars en onderzoekers. In de afgelopen maanden zijn de eerste communities gestart met hun activiteiten.

-            De Learning Community Critical Raw Materials heeft concrete resultaten opgeleverd op het gebied van hergebruik van kritische grondstoffen en zeldzame aardmetalen uit medische afvalstromen. Studenten van TU Delft, De Haagse Hogeschool, Hogeschool Rotterdam, de LIS en Hogeschool Utrecht ontwikkelden onder meer methodes en prototypes voor het terugwinnen van lithium, kobalt, palladium en andere waardevolle materialen uit medische instrumenten en cardiokatheters. De Learning Community laat zien dat medisch afval waardevolle grondstoffen bevat die potentieel toepasbaar zijn binnen de chipsector, waar toeleverketens van deze materialen een risico zijn.

-            Ook de andere Learning Communities zijn voortvarend gestart. Binnen Swarms & Drones werken studenten aan autonome multi-agent robotsystemen en swarm intelligence, als chiptoepassingen voor onder andere landbouw en defensie. Binnen Robotics wordt gewerkt aan humanoid robotics voor recyclingvraagstukken, cleanrooms en zorgtoepassingen. De aankomende Learning Community Space Engineering richt zich op de ontwikkeling van de InhollandSAT-1 nanosatelliet, waarbij studenten ervaring opdoen met embedded systems, micro-elektronica, fotonica en high precision engineering — competenties die direct relevant zijn voor de halfgeleiderindustrie. De communities creëren daarmee niet alleen innovatieve oplossingen, maar fungeren nadrukkelijk als talentpipeline voor de chip- en hightechsector. Tot slot zijn de eerste stappen gezet om de Learning Communities te integreren in het reguliere onderwijs, met een BSc minor en een MSc vak.

-            Voor de komende fase ligt de focus op de opschaling, structurele verankering in curricula en versterking van de onderlinge samenwerking tussen de verschillende Learning Communities. Daarnaast wordt ingezet op grotere zichtbaarheid van resultaten, sterkere betrokkenheid van bedrijven en overheden en verdere uitbreiding van studentparticipatie vanuit mbo, hbo en wo.

Educatieve cleanroom

-            Afgelopen jaar is met de inbreng van veel partners gewerkt aan de realisatie van een gezamenlijke cleanroom-faciliteit, specifiek voor het onderwijs in de chipsector. Met onderwijspartners uit het mbo, hbo en wo én met werkveldpartners uit de regio is een Programma van Eisen opgesteld. De Haagse Hogeschool heeft daarmee de aanbesteding en bouw van de cleanroom gecoördineerd. In zeer korte tijd is de locatie in de Betàfactory in Delft geschikt gemaakt en heeft Kuijpers de cleanroom opgebouwd. In deze ISO 7 cleanroom van ruim 100m2 is een fabricage- en een assemblage-zone, waar studenten en cursisten aan het werk kunnen. Hier kunnen zij algemene cleanroomvaardigheden oefenen, alle aspecten van de chipproductie leren en aan projecten werken.

-            Op 25 maart was de feestelijke opening van de cleanroom, door Delftse burgemeester Alexander Pechtold en De Haagse Hogeschool-voorzitter Elisabeth Minnemann. De dag erna was er meteen een tweede conferentie, ditmaal met Spirit4You en ruim 100 vertegenwoordigers uit het funderend onderwijs. Daardoor is een goede start gemaakt met het betrekken van partners en het positioneren van de educatieve cleanroom als gezamenlijke faciliteit.

-            Momenteel wordt gewerkt aan het opzetten van een cleanroom-adviesraad, het onderhoud- en beheerplan en natuurlijk de programmering in de cleanroom. In juni komen bijvoorbeeld de mbo-partners naar de Bètafactory om onderwijs- en projectaanbod in de cleanroom af te stemmen.

Vooruitblik naar eind 2026 en verder

In de komende periode ligt de nadruk op ‘verleden, heden en toekomst’:

-            Verleden: We hebben de eerste ronde monitoring en evaluatie met Platform Talent voor Technologie, plus de eerste ronde subsidieverantwoording aan RVO. Daarin maken we zichtbaar welke activiteiten we hebben uitgevoerd, welke deliverables daarbij horen en wat daarvan de eerste resultaten zijn. De 1-oktobertelling met instroomcijfers is daarvoor belangrijke informatie. Op basis van de eerste aanmeldcijfers en instroomforecasts lijken we goed op koers te liggen om onze ambities in 2030 te behalen.

-            Heden: We zijn met ruim 200 collega’s volop bezig met het uitvoeren en opschalen van activiteiten. Programmering in de cleanroom, Learning Communities, LLO-aanbod, lancering van nieuwe programma’s en keuzedelen, etc. Komende maanden wordt o.a. een besluit genomen omtrent de hbo-wo techniekpropedeuse, wordt de eerste (introductie) MOOC ontwikkeld, wordt het QUST-netwerk zichtbaar en start de ‘space & semicon’ Learning Community, met Hogeschool Inholland als trekker. De AD-verkenning van De Haagse Hogeschool en Hogeschool Rotterdam wordt opgeleverd. De eerste resultaten van de wervingscampagnes worden besproken. De landelijke opschaling precisietechniek, van de LIS en partners, zal van start gaan. Met ondersteuning van Stichting VHTO wordt een leernetwerk en agenda opgestart gericht op ‘meer vrouwen in techniek’. En op 6 oktober 2026 hosten we in Zuid-Holland de nationale Beethoven Chip Talent Summit, bij TU Delft: een high-level conferentie over kennisgericht industriebeleid waarvoor onder meer de minister van onderwijs en de minister van economische zaken en klimaat zijn uitgenodigd.

-            Toekomst: Voor de zomer moeten de subsidievoorstellen worden ingediend voor periode twee – kalenderjaren 2027 en 2028. Dat bestaat voor Zuid-Holland uit een beperkte herijking en concretisering van ons regioplan. In de komende periode wordt dit voorbereid, afgestemd en ingediend. Daarmee gaat Beethoven Zuid-Holland letterlijk een nieuwe fase in.

[1] Minister van EZK - Semicon Visie 2035 (1 april 2026). https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2026/04/01/semicon-visie-2035